راه توده                                                                                                                                                          بازگشت

 

 

یکه تازی شاه

پس از

کودتای 28 مرداد!

 

 

از کودتای 28 مرداد 1332 تا نیمه سال 1340 که علی امینی زیر فشار رئیس جمهور وقت امریکا "کندی" به شاه تحمیل شد، استبداد توام با سانسور و کشتار و فساد حکومتی برقرار بود. "کندی" از سرانجام فساد و اختناق و سرکوب در ایران وحشتزده شده بود و به شاه فشار آورد تا دریچه هائی را برای تنفس سیاسی مردم ایران و قبول اصلاحاتی از بالا باز کند، پیش از آن که بخار متراکم شده دیگ جوشان را منفجر کند. یعنی همان حادثه ای که 15 سال بعد اتفاق افتاد و به سرنگونی شاه و سلطنتش انجامید. شاه در ابتدا زیر این فشار تن به عقب نشینی موقت داد و با نخست وزیری امینی که پیش از آن در کابینه های قوام السلطنه و مصدق حضور داشت و چند سالی نیز سفیر ایران در امریکا بود موافقت کرد. او فرزند خانم فخرالدوله زن مقتدر اواخر دوران سلطنت قاجارها بر ایران بود.

امینی با شعار مبارزه با فساد و گشودن فضای سیاسی ایران به صحنه آمد. بنیانگذار سازمان اطلاعات وامنیت شاه "سپهبد بختیار" که پس از کودتای 28 مرداد فرماندار نظامی خوفناک تهران شده بود بازنشسته و از ایران خارج شد. سپهبد آزموده معروف به آیشمن کودتای 28 مرداد نیز بازنشسته و تسلیم دادگاه شد. فضا برای فعالیت جبهه ملی (منهای شخص مصدق) فراهم شد، گرچه رهبران وقت جبهه ملی نتوانستند شرایط را درک کنند و چپ نمائی های آنها به سود شاه و علیه امینی و فضای سیاسی که او باز کرده بود تمام شد. امینی که شاه او را رقیب قدرت خود میدانست زمان زیادی بر سر کار نماند و شاه توانست یکبار دیگر امریکائی ها را راضی کند که خود پرچمدار اصلاحات مورد نظر امریکا در ایران شود و بقول خودش همراه با مردم "انقلاب شاه و ملت" را رهبری کند و پس از این جلب رضایت علی امینی کنار گذاشته شد. با ترور کندی در امریکا خیال شاه آسوده شد و خود را آسوده از فشار کاخ سفید دانست.

پس از علی امینی بار دیگر چاکران و آستان بوسان با حکم شاه نخست وزیرهای نوبتی شدند و با سرکوب شورش 15 خرداد در دورانی که "اسدالله علم" نخست وزیر بود، شاه دیگر یکه تاز شد تا سال 1356 که رژیم فردی او از نفس افتاد و انقلاب چون سیلی مهیب نظام را از سر راه برداشت .

 

ما اکنون به سال 1335 رسیده ایم. کودتا تثبیت شده، بسیاری از نظامی های توده ای تیرباران شده اند، ملیون و همراهان مصدق که ناباورانه تیرباران وزیر خارجه مصدق را دیده اند، حالا دندان سیاسی شان کشیده شده و به کنج خانه هایشان خزیده اند. شاه سپهبد زاهدی که سلطنت او را از سقوط نجات داده بود را از مقابل چشم خویش دور کرده تا هر بار با دیدن او یاد فرارش از ایران و بازگشتش روی شانه های وی نیفتد. پس از زاهدی بتدریج بسیاری از نظامیان دیگری که در کودتا سهم داشتند و شاه خود را مدیون آنها میدانست بازنشسته کرد و یا مانند سپهبد نادر باتماقلیچ بعنوان سفیر از ایران دور کرد و امثال سرهنگ نصیری که خود را خاک پای شاه میدانستند از سرتیپ تا درجه ارتشبدی بالا کشید و به آنها مقام و فرماندهی داد. بتدریج ساواک (سازمان اطلاعات و امنیت شاهنشاهی) را بر مملکت حاکم کرد و همه سیاسیون و ملیون، حتی علی امینی را نیز زیر دوربین و شنود ساواک قرار داد.

ماشین دولتی شاه بسرعت شکل مدرن به خود گرفت اما رنگ استبدادی آن حفظ شد.

 

شکنجه گران 28 مردادی که همگی نظامی بودند درجات نظامی گرفتند. از جمله امجدی، مولوی و زیبائی که سرهنگ و سرتیپ و سرلشکر شدند و در این میان مولوی فرمانده ژاندارمری شد.

شاه در هیچ مراسم و یادبودی رسما از نظامیانی که برای او کودتا کرده و سلطنتش را نجات داده بودند تجلیل نکرد اما در عوض، از اوباش، چاقوکش ها، چماقداران و سردسته های گروه هائی که بنام مردم روز 28 مرداد در خیابانهای تهران به حرکت در آمده بودند طی مراسم تجلیل کرد. آنها را به حضور پذیرفت و دستور انتشار خبر این حضور و تجلیل را برای تشویق نسل های آینده آنها صادر کرد. عکس این مراسم که از جمله عکسهای نادری که سلطنت خواهان و بازماندگان رژیم شاه بشدت با انتشار آن مخالفند در همین شماره راه توده منتشر شده است.

در این میان، آخرین بازمانده های سازمانی حزب توده ایران در شهرستانها متلاشی شد و کادرهای آن به زندان منتقل شدند. سروان خسرو روزبه همچنان مخفیانه در تهران زندگی می کرد و در تلاش  بود تا بقایای سازمان نظامی را نجات داده و دوباره سازماندهی کند.

هیات های بلند پایه انگلیس و امریکا مرتب به تهران سفر کردند و با ژنرالهای ارتش دیدار و مذاکره کردند، پیمان بغداد که تبدیل به پیمان سنتو شد و شاه به این پیمان پیوست. پیمانی که عملا علیه اتحاد شوروی بود. در همین حال سرشماری جمعیت ایران انجام شد و توازن شمار زنان و مردان در ایران به ثبت رسید.

روز شمار این رویدادها را در "روز شمار تاریخ ایران از انقلاب مشروطه تا انقلاب 57" در همین شماره دنبال کنید.

به تلگرام راه توده بپیوندید:

https://telegram.me/rahetudeh

 

 


 

 

 تلگرام راه توده :

https://telegram.me/rahetudeh

 

        پیج فیسبوک راه توده

 

 

 

                       شماره 674  راه توده -  6  دیماه  1397

 

                                اشتراک گذاری:

بازگشت