سرمقاله 989

تفاوت یوان با دلار را

غربگرایان نمی خواهند مطرح شود!

افزایش مبادلات جهانی یوان باعث شده نگرانی برخی رسانه های نولیبرال ایرانی شده و اصرار دارند بر "برتری دلار" تأکید کنند و با استناد به شاخص‌هایی مانند سهم دلار در ذخایر رسمی، تراکنش های سوئیفت یا بدهی های بین‌المللی نتیجه بگیرند که چین قدرت رقابت ندارد. اما استدلال‌های آنان بر یک کژفهمی بنیادی استوار است: سنجش واقعیت جدید جهان با معیارهای نظم دلاری. در منطق نولیبرالی غرب، قدرت مالی یعنی بزرگی بازارهای سهام، آزادی جا به جایی سرمایه و ثباتی که از نظر سرمایه‌ گذاران مطلوب باشد. اما این شاخص ها در عمل یعنی سلطه سفته بازی، بدهی و گردش سرمایه موهوم. نمونه روشن آن بازار سفته بازی و مشتقات مالی ۶۰۰ تریلیون دلاری است که منابع رسمی سرمایه داری اذعان دارند بخش عمده اش معاملات غیرواقعی و کاغذی است؛ معاملاتی که هیچ ارتباطی با تولید کالا و خدمات ندارند. بنابراین وقتی گفته می شود "۶۰ درصد تراکنش های جهانی دلاری است"، این رقم عمدتا مربوط به گردش همین دارایی های موهوم است، نه تولید و تجارت واقعی جهان.

وضع درباره یوان چین درست عکس دلار است. چین پول را ابزار تولید و بازتولید می داند، نه کالای سوداگرانه. محدود کردن بازارهای مالی، کنترل جریان سرمایه و هدایت پول به زیرساخت و صنعت، در منطق دلاری "ضعف" خوانده می شود، اما در منطق توسعه‌ محور، شرط ثبات و استقلال است. بنابراین مقایسه یوان با دلار، مقایسه دو منطق کاملا متفاوت است: یکی مبتنی بر سودهای مالی، گردش سرمایه های موهوم و بدهی، دیگری مبتنی بر تولید کالا و خدمات و زندگی واقعی.

نشانه های زوال هژمونی دلار تنها در جنوب جهانی دیده نمی شود؛ حتی ژاپن نیز از خط مشی دلاری فاصله گرفته و بدنبال سازوکار ارزی مستقل است. این تغییر می تواند بخشی از تجارت جهانی را از مدار دلار خارج کند و گامی دیگر به سمت چند مرکزی‌ شدن نظام مالی باشد. هدف چین جانشینی دلار نیست؛ بلکه ساخت شبکه ای مستقل از سلطه یک ارز واحد است. ابزارهایی مانند "سیپس" و یوان دیجیتال نیز در همین جهت طراحی شده اند.

تحلیل‌هایی مانند آنچه در روزنامه هایی نظیر "دنیای اقتصاد" دیده می شود، بازتاب ذهنیتی است که همچنان معیار قضاوت، تفکر و قدرت اقتصادی را از وال‌استریت می گیرد و با ظاهری علمی، ترس از خروج از نظم دلاری را نشان می دهد. درحالیکه واقعیت جهان، حرکت به سوی نظمی غیرمتمرکز است؛ نظمی که در آن ارزش پول از توان باززایی اقتصاد و تولید واقعی نشأت می گیرد، نه از اندازه بازار سفته بازی مالی. بنابراین پرسش اصلی این نیست که "یوان جای دلار را می گیرد؟" که چنین قصدی را ندارد، بلکه این است که "آیا نظم دلاری توان رقابت با منطق شفاف و بازتولیدی شرق را دارد؟" پاسخ تحولات جهانی نشان می دهد که مرکزیت دلار رو به کاهش است، حتی اگر آمارهای رسمی هنوز تصویر دیگری ارائه دهند. برای ایران، درک این چرخش جهانی شرط حضور فعال در اقتصاد پسادلار است؛ و اصرار بر چارچوب های تحلیلی قدیمی، تنها بازتولید وابستگی فکری و سیاسی به نظمی است که خود در حال زوال است.... ادامه

راه دراز و ناهمواری

که جنبش چریکی در ایران طی کرد!

"مهدی ابراهیم زاده"

پس از انقلاب ۵۷ – اوایل بهار ۱۳۵۸ خیابان ۱۶ آذر، در داخل ستاد یکی از رفقا اطلاع داد، یک نفر در بیرون با تو کار دارد. هنگامی که بیرون آمدم، به یک زن چادری که نزدیک باغچه حیاط ایستاده بود، اشاره کرد و گفت او سراغ ات را گرفته. بطرف زن که چادر سیاهی بر سر داشت رفتم. وقتی نزدیک شدم، چادرش را قدری کنار زد، او را بلافاصله شناختم. ادنا ثابت (پری) بود.... ادامه

از برخورد فرهنگ ها تا ترور و کشتار

"رضا نافعی"