|
سرمقاله 983
ادامه نارضایتی ها زخمی است
که زمینه حمله دوباره می شود
نگاهی به کتاب "هنر تحریم ها" نوشته- ریجارد نفیو
هفته گذشته سه کشور اروپایی سازوکار موسوم به "ماشه" را برای ایران فعال
کردند. این در حالیست که روسیه و چین در همان زمان اعلام کردند که اروپا
بدلیل نقض برجام چنین حقی ندارد و قطعنامه ۲۲۳۱ سازمان ملل متحد درباره
ایران در موعد مقرر خود یعنی ۱۸ اکتبر
خاتمه یافته تلقی می شود.
بدین منظور بیفایده نیست نگاهی انداخته شود به کتاب "هنر تحریم ها: نگاهی
از میدان عمل" نوشته "ریچارد نفیو" تا ببینیم خود طراحان تحریم چه نتایجی
را از آن انتظار دارند. این کتاب که در سال ۲۰۱۷ توسط انتشارات دانشگاه
کلمبیا منتشر شد چهار فصل دارد:
در فصل اول مفاهیم کلیدی همچون "درد" و "تحمل" بعنوان اهداف و پیامدهای
تحریم ها تعریف می شوند؛
در فصل دوم تجربه عراق بررسی می شود؛
فصل سوم به ایران اختصاص دارد؛
فصل چهارم به جمعبندی و ارائه چارچوبهای کلی می پردازد.
نویسنده خود یکی از مقام های عملیاتی در تیم طراحی تحریم های آمریکا بوده و
مستقیما در روند تحریم های ایران نقش داشته است. از همین رو، کتاب بیشتر از
آنکه تحلیلی دانشگاهی باشد، گزارشی است از درون دستگاه سیاست گذاری و با
زبان یک طراح و مجری تحریم ها نوشته شده است.
نفیو در این کتاب تحریم را نه بعنوان یک اقدام صرفا اقتصادی، بلکه به عنوان
"هنر ایجاد درد" معرفی می کند. او مدعی است که هدف تحریم ها دولت ها هستند،
نه مردم، اما موفقیت آن ها تنها زمانی تضمین می شود که فشار اقتصادی
به نقطه ای برسد که حکومت دیگر نتواند ادامه مسیر دهد. در تعریف او، تحریم
موفق به "نقطه تعادل" دست می یابد: جایی میان "درد" و "تحمل" که فشار
به اندازه کافی شدید است تا دولت عقبنشینی کند، اما نه آنقدر که کشور
فروبپاشد. به باور او، تحریم بیش از آنکه علم باشد، یک هنر است: هنر "تنظیم
شدت درد".
برای نشان دادن این چارچوب، او دو نمونه اصلی را بررسی می کند: عراق و
ایران.
درباره عراق توضیح می دهد که تحریم های شورای امنیت از سال ۱۹۹۰ به بعد
تقریبا تجارت این کشور را نابود کردند. درآمد واقعی کارمندان دولت ۹۰ درصد
سقوط کرد، میلیون ها نفر زیر خط فقر رفتند، و با وجود برنامه "نفت در برابر
غذا" صدها هزار کودک از دارو و تغذیه محروم ماندند و جان باختند. نفیو اما
نتیجه می گیرد که این تحریم ها شکست خوردند، زیرا صدام توانست فشار را
به مردم منتقل کند و خود در قدرت بماند. از نگاه او، مشکل این بود که درد
به دولت منتقل نشد.
در مورد ایران، روایت متفاوتی ارائه می دهد. او می نویسد که تحریم های
گسترده پس از ۲۰۱۰، بویژه در حوزه نفت و بانک، سقوط ارزش ریال را رقم زدند
و به تورم و بحران کالاهای اساسی انجامیدند. مثال او بحران مرغ در ۲۰۱۲
است: قیمت مرغ سه برابر شد و به گفته او "در یک ضربه کوتاه" نارضایتی
اجتماعی بیشتری ایجاد شد تا سال ها محدودیت مالی. او همچنین به بحران ارز
اشاره می کند که باعث شد تنها ثروتمندان و افراد نزدیک به قدرت بتوانند
همچنان کالاهای وارداتی را تهیه کنند، در حالی که اکثریت مردم فقیرتر شدند.
به باور نفیو، این "یک انتخاب" بود تا فشار اجتماعی بر دولت افزایش یابد و
نهایتا جمهوری اسلامی ایران در سال ۲۰۱۳ پای میز مذاکره بیاید و توافق
برجام امضا شود...
ادامه |
توده
