|
برخی از کسانی که به ابدی بودن سرمایهداری، امپریالیسم، نظام هژمونیک
اعتقاد دارند و آنها را "غیرتاریخی" می دانند مدعی هستند نزاعی که امروز در
جهان میان "شرق" و "غرب" یا جهان چند قطبی و تک قطبی در جریان است، نزاع بر
سر کسب "هژمونی" است. یعنی مثلا ماهیت چین یا روسیه با آمریکا تفاوتی
ندارد. آنها دارند می جنگند که جای آمریکا را بگیرند و خودشان هژمون شوند.
هژمونی مانند سرمایهداری و امپریالیسم یک پدیده تاریخی است. یعنی ازلی و
ابدی نیست. زمانی بوجود آمده زمانی هم دورانش به پایان خواهد رسید، که
زمانه ایست که ما در آن زندگی می کنیم. به لحاظ تاریخی سرمایهداری و
امپریالیسم پدیده هایی متاخر هستند. سابقه هژمونی هم - در معنای سیاست
خارجی آن یعنی تلاش برای تسلط یک دولت بر دیگر دولت ها- به پیدایش جامعه
طبقاتی و دولت باز می گردد. تا پیش از آن مفهوم یا تلاشی برای هژمونی وجود
نداشت و معنا نداشت.
آنچه جهان امروز با آن مواجه است، بحران "هژمونی" است نه بحران هژمونی
آمریکا. بنابراین جبهه شرق و جهان چند قطبی حتی اگر در تلاش برای کسب
هژمونی و گرفتن جای آمریکا بود – که بنظر ما نیست – آب در هاون می کوبید.
جهان در آستانه و در مبارزه برای یک گذار تمدنی است که در آن هژمونی و
جامعه طبقاتی دیگر جایی نخواهند داشت و ناممکن خواهند شد. توسعه آگاهی ها و
ظرفیت های انسانی و به همراه آن مقاومت مردمی، پیشرفت فن آوری و رشد
نیروهای مولده، ضرورت حفظ طبیعت و محیط زیست و ... همگی ادامه تلاش برای
کسب هژمونی و جامعه طبقاتی را در مقیاس تاریخی ناممکن کرده است. بشریت یا
می تواند این گذار تمدنی را به سرانجام برساند؛ یا در شرایط وجود هزاران
کلاهک هسته ای، به عصر بربریت و ماقبل تاریخی انسانی باز خواهد گشت.
موضوع این گذار تاریخی عبارتست از عبور از تمدن کنونی سرمایهداری که هدف و
منطق و معیار آن کسب سود است – و هژمونی و جامعه طبقاتی و تخریب طبیعت و
نیروی کار و انسان - جزئی جدایی ناپذیر از این منطق است، به تمدنی که هدف
آن رفع نیازهای انسانی در سرتاسر سیاره خاکی ما باشد که لازمه آن پایان
دادن به هژمونی و جامعه طبقاتی است. مبارزه با سودمحوری به عنوان معیار
تنظیم مناسبات اقتصادی و اجتماعی محتوای بنیادین این گذار تمدنی است. این
مبارزه، در این مرحله، هنوز به معنای حذف کامل سود به عنوان "انگیزه فردی"
نیست بلکه جلوگیری از تبدیل آن به "معیار مناسبات اجتماعی" است.
بنابراین همراه با از میان رفتن هژمونی آمریکا، کل نظام هژمونیک از میان
خواهد رفت و هیچ کشور دیگری - حتی اگر بخواهد- هم نمی تواند به هژمون تبدیل
شود. این بدان معنا نیست که فاصله های اقتصادی و اجتماعی و فن آوری میان
کشورها نیز فورا از بین خواهد رفت و سطح زندگی در همه کشورها برابر خواهد
شد. کشورهای قویتر و ضعیف تر وجود خواهند داشت ولی بقای کشورهای قویتر نه
در تسلط و هژمونی بر ضعیف تر ها بلکه در همکاری و کمک به توسعه آنها ممکن
خواهد بود که به تدریج به نوعی توسعه متوازن و برابری جهانی خواهد
انجامید. هر تلاشی غیر از این به نابودی قوی و ضعیف همراه با هم منجر خواهد
شد.
این واقعیت را جبهه شرق و به ویژه چین بخوبی و بهتر از همه درک کرده است.
ادامه توسعه اقتصادی و اجتماعی در چین وابسته به توسعه زیرساخت ها و سطح
زندگی در کشورهای توسعه نیافته یا کمتر توسعه یافته است، همانطور که عقبگرد
سطح زندگی در اروپا و آمریکا نیز کمکی به توسعه آن نخواهد کرد. از درون
دوران تاریخی سود و سلطه که در طی آن شماری از کشورها به بهای عقب ماندگی و
فلاکت شماری دیگر، توسعه می یافتند؛ اکنون ضد آن، یعنی جهانی که در آن سود
و سلطه مانع توسعه همگانی و موزون برای همه است در حال زایش است. این جهانی
است که در آن تلاش برای حفظ یا کسب هژمونی به معنای درجا زدن و عقب ماندن و
طی کردن راه زوال است. این واقعیت را الیگارش های حاکم بر آمریکا و اروپا
یا نمی فهمند یا نمی خواهند به آن تن دهند ولی جهان، واقعیت ها و مبارزه
مردم آنها را سرجای خود خواهد نشاند و به آنها نشان خواهد داد که آینده
بشریت در همکاری است و دوران هژمونی در مقیاس جهانی و تمدنی به پایان رسیده
است. مردم ایران با مبارزه علیه هژمونی غرب و آمریکا بر منطقه، در صورت
همراهی و همکاری با جبهه شرق، نقشی شایسته و افتخار آفرین در این گذار
تمدنی بشریت، و در نهایت پشت سرگذاشتن جامعه طبقاتی و نظام هژمونیک دارند و
می توانند داشته باشند.
تلگرام راه توده:
https://telegram.me/rahetudeh
|
