بازگشت ایران
به میز مذاکره
اینبار با اقتدار!
انجمن ژئوپولیتیکا
ترجمه ـ عسکر داوودی

با پایان جنگ جهانی اول، زمانی که «معاهده صلح» در  10 ژانویه 1920 در کاخ ورسای فرانسه امضا شد، پایان رسمی چندین امپراتوری بزرگ را رقم زده شد: امپراتوری تزار روسیه، امپراتوری اتریش- مجارستان، امپراتوری آلمان و امپراتوری وسیع عثمانی و اکنون با آغاز و پایان  جنگ 12 ژوئن 2025 (23 خرداد 1404 تا 3 تیر1404 ) علیه ایران اتفاقی مشابه و مهمی رخ داده است: ایران، یکی از بزرگ ترین و قدرتمندترین تمدن های تاریخ بشر، پس از شکست دادن مرحله ای دشمنانش در کمتر از چهار ماه، به عنوان قدرتی برابر حقوق، همراه دوستانش در مقابل دشمن اش پشت میز نشسته است. این مکان البته کاملا شایسته مقام انقلاب ایران است.

تأثیر تفاهم نامه ای که بین ایران و ایالات متحده امضا شده، مانند تاثیر انفجار یک بمب ژئوپلیتیکی است. اکنون تمام جهان شاهد است که «بزرگ ترین» قدرت جهانی— که همراه با اسرائیل برای دومین بار در  28خرداد  1404ایران را با نقض آشکار حقوق بین الملل و همزمان با وقفه در مذاکرات مورد حمله قرار داد— باید به خواسته های ایران تن دهد. البته آمریکا آزاد است که به هر دلیلی که بخواهد از مذاکرات 60 روزه پیش رو خارج شود، اما این در نهایت نقض وعده، حتی نقض قرارداد و قطعا شرمساری دیپلماتیک خواهد بود.

اهمیت سندی که اکنون امضاء شده ممکن است از نظر حقوقی تأثیر چندانی نداشته باشد، اما از منظر ژئوپلیتیکی و دیپلماتیک، برای آمریکا به عنوان یک محدودیت ژئوپلیتیکی محسوب می شود—وضعیتی که در تاریخ آمریکا بی نظیر است و هرگز دونالد ترامپ انتظار نداشت چنین یادداشت تفاهمی را (MOU)  امضا کند.

متن تفاهم نامه

-1ایالات متحده آمریکا و ایران و متحدانشان در جنگ کنونی، با امضای این تفاهم نامه، پایان فوری و دائمی عملیات نظامی در همه جبهه ها، از جمله در لبنان، را اعلام می کنند و متعهد می شوند که از این پس هیچ جنگ یا عملیات نظامی علیه یکدیگر آغاز نکنند و از تهدید یا استفاده از زور علیه یکدیگر خودداری نمایند. و تضمین تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان. توافق نهایی پایان دائمی جنگ را در همه جبهه ها، از جمله در لبنان، و سایر مفاد این بند تأیید خواهد کرد.

 -2 ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران متعهد می شوند که به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند و از دخالت در امور داخلی یکدیگر خودداری کنند.

 -3ایالات متحده آمریکا و ایران متعهد به مذاکره و دستیابی به توافق نهایی در حداکثر 60 روز هستند که با توافق متقابل قابل تمدید است.

 -4بلافاصله پس از امضای این تفاهم نامه، ایالات متحده آمریکا رفع محاصره دریایی و هرگونه اختلال یا مانع علیه ایران را آغاز خواهد کرد و ظرف 30 روز محاصره دریایی را به طور کامل پایان خواهد داد. در این دوره، تردد کشتی ها متناسب با تعداد ترافیک پیش از جنگ که توسط جمهوری اسلامی ایران احیا می شود، خواهد بود. ایالات متحده آمریکا همچنین متعهد می شود که نیروهای خود را ظرف 30 روز پس از توافق نهایی از نزدیکی جمهوری اسلامی ایران خارج کند.

 -5پس از امضای این تفاهم نامه، ایران با تمام توان خود برای عبور ایمن کشتی های تجاری به مدت  60روز تنها از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس، بدون هزینه عبور خواهد کرد. تردد کشتی های تجاری بلافاصله آغاز خواهد شد و با توجه به نیاز به رفع موانع فنی و نظامی و پاکسازی مین توسط جمهوری اسلامی ایران، ظرف 30 روز آغاز خواهد شد. جمهوری اسلامی ایران با سلطان نشین عمان گفت وگو خواهد کرد تا اداره آینده و خدمات دریایی در تنگه هرمز را تعریف کند و با سایر کشورهای ساحلی خلیج فارس و مطابق با حقوق بین المللی قابل اجرا و حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی تنگه هرمز گفتگو کند.

 -6ایالات متحده آمریکا با شرکای منطقه ای متعهد می شود برنامه ای قطعی و مورد توافق متقابل با حداقل 300 میلیارد دلار برای بازسازی و توسعه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران تدوین کند. سازوکار اجرای این طرح طی 60 روز به عنوان بخشی از توافق نهایی خواهد شد. تمام مجوزها، معافیت ها و مجوزهای لازم برای تراکنش های مالی مربوطه توسط ایالات متحده آمریکا صادر خواهد شد.

 -7ایالات متحده آمریکا متعهد می شود که تمامی انواع تحریم ها علیه ایران، از جمله قطعنامه های شورای امنیت سازمان ملل، قطعنامه های هیئت مدیره آژانس بین المللی انرژی اتمی و تمامی تحریم های یک جانبه آمریکا، چه اولیه و چه ثانویه، را طبق برنامه توافق شده به عنوان بخشی از توافق نهایی، فسخ کند. ایران و ایالات متحده آمریکا اهمیت حیاتی موضوع خاتمه تحریم های مذکور را به رسمیت می شناسند و قصد خود را برای رسیدگی فوری به این مسائل در مذاکرات اعلام کرده اند تا به توافق متقابل در این زمینه ها دست یابد.

 -8ایران بار دیگر تأکید می کند که نباید سلاح هسته ای تهیه یا توسعه دهد. ایالات متحده آمریکا و ایران توافق کرده اند که مسئله واگذاری مواد غنی شده انبار شده را بر اساس سازوکاری که مطابق برنامه ذکر شده در بند هفت به صورت متقابل توافق خواهد شد و حداقل روش برای کاهش مخلوط سازی در محل تحت نظارت آژانس بین المللی انرژی اتمی است، حل و فصل کنند. دو طرف همچنین توافق کردند که موضوع غنی سازی و سایر مسائل مورد توافق متقابل مرتبط با نیازهای هسته ای ایران را بر اساس چارچوبی رضایت بخش که در توافق نهایی توافق شده، مورد بحث قرار دهند. توافق نهایی مفاد این پاراگراف را تأیید خواهد کرد. ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران اهمیت حیاتی مسائل هسته ای مذکور را به رسمیت می شناسند و قصد خود را برای پرداختن فوری به این مسائل در مذاکرات برای دستیابی به توافق متقابل ابراز می کنند.

. -9ا زمان توافق نهایی، ایالات متحده آمریکا و ایران توافق می کنند که وضعیت موجود حفظ شود. جمهوری اسلامی ایران وضعیت فعلی برنامه هسته ای خود را حفظ خواهد کرد و ایالات متحده آمریکا هیچ تحریم جدیدی اعمال نخواهد کرد و نیروهای اضافی را به منطقه اعزام نخواهد کرد.

 -10ایالات متحده آمریکا متعهد می شود که بلافاصله پس از امضای این تفاهم نامه و تا پایان تحریم ها، وزارت خزانه داری ایالات متحده معافیت هایی برای صادرات نفت خام، محصولات نفتی و مشتقات ایران و تمامی خدمات مرتبط از جمله تراکنش های بانکی، بیمه ها، حمل ونقل و غیره صادر خواهد کرد.

-11ایالات متحده آمریکا متعهد می شود که پس از اجرای تفاهم نامه، وجوه و دارایی های منجمد یا محدود ایران را به طور کامل برای استفاده در دسترس قرار دهد. ایالات متحده آمریکا و ایران در طول مذاکرات بر سر روندهای مربوط به آزادسازی این وجوه به توافق خواهند رسید. این وجوه، چه در حساب اصلی نگهداری شده و چه منتقل شده، باید به طور کامل قابل استفاده برای پرداخت به هر ذینفع نهایی تعیین شده توسط بانک مرکزی ایران گردد. ایالات متحده آمریکا متعهد می شود که تمامی مجوزها و مجوزهای لازم را بر اساس آن صادر کند.

.-12ایالات متحده آمریکا و ایران توافق می کنند که سازوکار اجرایی برای نظارت بر اجرای موفقیت آمیز این تفاهم نامه و رعایت آینده توافق نهایی ایجاد شود.

 -13پس از امضای این تفاهم نامه و با آغاز اجرای بندهای 1، 4، 5، 10 و 11 این تفاهم نامه و ادامه اجرای این اقدامات، ایالات متحده آمریکا و ایران مذاکرات مربوط به توافق نهایی را صرفا بر اساس سایر بندها آغاز خواهند کرد.

.14توافق نهایی با قطعنامه الزام آور شورای امنیت تأیید خواهد شد

اهمیت اولویت – با اصول اولیه شروع کنید

بحث درباره هر 14 نکته یادداشت فراتر از محدوده این مقاله خواهد بود. ما خود را به چند مورد که برای بحث امروز ضروری هستند محدود می کنیم و سپس تحلیلی عمیق تر ارائه خواهیم داد.

در سندی با چنین اهمیت دیپلماتیک، هیچ چیز به شانس واگذار نمی شود. بنابراین، مهم ترین نکته در اولویت است. این توافق مربوط به پایان درگیری نظامی بین آمریکا و ایران نیست. در عوض، بخش 1 مشخص می کند که «عملیات نظامی در همه جبهه ها» باید متوقف شود و به طور صریح به لبنان اشاره می کند. این تفاهم نامه نه تنها آمریکا و ایران، بلکه «متحدانشان» را ملزم به توقف تمام خصومت ها می کند؛ بنابراین این الزام شامل اسرائیل نیز می شود. بزرگ ترین شگفتی در این سند این است که آمریکا در حال تسلیم شدن در برابر خواسته اصلی ایران است که ایران آمریکا را مجبور می کند اسرائیل را به عنوان شریک و دوست کنار بگذارد.

این همچنین به این معناست که اسرائیلی ها به طور رسمی نسخه ای از تفاهم نامه را دریافت نکرده اند. بنابراین آمریکایی ها همراه با ایرانی ها تصمیمی حتی فراتر از بالای سر اسرائیلی ها گرفتند. این موضوع تعهدی را بر اسرائیلی ها تحمیل کرد که اسرائیل تحت هیچ شرایطی قصد انجام آن را ندارد: رها کردن فتح لبنان. بدون شرکت در مذاکرات، اسرائیل— به عنوان آغازگر جنگ علیه ایران و با آمریکا به عنوان متحد— بزرگ ترین شکست خود را از زمان تأسیسش به دست ایران متحمل شد.

اسرائیلی ها نه طرف مذاکرات هستند و نه امضاکننده، اما ملزم به رعایت توافق هستند: آن ها به تعهدات قراردادی متعهد هستند بدون اینکه طرف قرارداد باشند. بنابراین آن ها مجبور می شوند بدون اینکه از آن ها خواسته شود، کاری را انجام دهند که نمی خواهند. طبق قانون خصوصی، این وضعیت حتی لبخندی بر لبان اسرائیل نمی آورد—«به ما ربطی ندارد؛ ما هیچ توافقی نکرده ایم.»

بدین ترتیب بدیهی است که اگر اسرائیلی ها جنگ لبنان و نسل کشی در غزه را ادامه دهند، ایرانی ها اساسا دو گزینه دارند: (1) می توانند از مذاکرات معاهده خارج شوند، یا (2) به طور موجه به اسرائیل حمله کنند. انتظار نمی رود ایران مذاکرات را قطع کند، زیرا شرایط کلی قرارداد بسیار به نفع ایران است.در صورت تمایل اسرائیل ها به حمله به لبنان حمایتی از طرف آمریکا دریافت نخواهند داشت و بدون پشتیبانی لجستیکی آمریکا (مانند سوخت گیری هواپیماها و پشتیبانی ماهواره ای)، اسرائیل به تنهایی قادر به شلیک بمب و موشک به ایران نیست. در چنین وضعیتی تعهد ترامپ به توافق به آزمون گذاشته خواهد شد. بنابراین بند ۱ سند نقطه اتکای صلح در خاورمیانه است.

چه چیزی ترامپ را به عجله واداشته است؟ رئیس جمهور ترامپ به این سؤال بسیار واضح پاسخ داده است: «[...] حدود چهار هفته دیگر ذخایر ما تمام می شود» (پاریس، کنفرانس خبری، 17 ژوئن  (2026

فراموش نمی شود که ترامپ مدعی بود: «تنگه هرمز برای آمریکا بی اهمیت است.» واضح است که چنین ادعائی کاملا نادرست است، زیرا آمریکا حدود ٪  40نفت خود را از آنجا عبور می دهد.

نتیجه گیری:

پیروزی ایران بر آمریکا اکنون به واقعیتی بدیهی تبدیل شده است. ایران از نظر نظامی، شکست ناپذیر است و دهه ها آمادگی اش برای این درگیری با وجود تحت تحریم های سرکوبگر، نتیجه داده است. علاوه بر این، ایران بر همه شرکای مذاکره کننده خود در عرصه دیپلماتیک تسلط دارد. ایران، ایران باستان، اکنون به جایی بازگشته که صدها سال بود، که نبود— بازگشت دوباره سر میز مذاکره با قدرت های بزرگ.

بدین ترتیب ایران ثابت کرد که در یک اتحاد عمل صحیح بین المللی با دوستان، می تواند دشمنانش را شکست دهد.

بدین ترتیب مطابق تصویر پر معنی همکاران پرتال ما، میزگرد قدرت های بزرگ نظامی شامل کشورهای زیر است: آمریکا، چین، روسیه، هند و ایران. اسرائیل پر مدعا که دائم از قدرتش دم می زد شکست خورده به بیرون از اطاق مذاکرات پرتاب شده است.

اجرای موفق سند امضاء شده در قالب یک توافق— که قرار است در قطعنامه سازمان ملل نیز گنجانده شود (نگاه کنید به بند14 )— به دو عامل بستگی دارد: اول، آیا ترامپ موفق خواهد شد اسرائیلی ها را کنترل کند؟— ما شخصا نسبت به این موضوع بسیار بدبین هستیم. دوم، آیا ترامپ قدرت شخصیت لازم برای هدایت و پایان مذاکرات مطابق با متن و روح یادداشت را خواهد داشت؟ این شرایط چیزی بیش از اعلام تسلیم آمریکا نیست که باعث می شود ترامپ نتواند آن ها را به عنوان پیروزی معرفی کند.

در نتیجه این تهاجم ناشیانه که محرکش اسرائیل بود، ایران  در اتحاد عملی اعلام نشده با دوستانش بار دیگر به یک قدرت جهانی تبدیل شده است وآمریکا شکستی متحمل شده است که قطعا می توان آن را تحقیرآمیز توصیف کرد و در آمریکا، نظر افکار عمومی در مورد اسرائیل در حال تغییر است: بیش از 50٪ آمریکایی های زیر 50 سال از فلسطینی ها حمایت می کنند نه از نسل کشی صهیونیستها. اسرائیل بار دیگر تصویر جعلی شکست ناپذیری پس از جنگ های 1982 و 2006 خود را در لبنان از دست داده است. اینکه ترامپ بتواند نتانیاهو را مجبور به صلح کند یا نه، هنوز در آینده نزدیک مشخص نیست.

https://forumgeopolitica.com/article/iran-defeats-the-us-reflections

فوروم ژئوپولیتیکا توسط پیتر هانسلر، یک سوئیسی ساکن روسیه تأسیس شده است.

تلگرام راه توده:

https://telegram.me/rahetudeh

        پیج فیسبوک راه توده