مترجم: نعمت بوستانی

گردهمایی روسیه و آفریقا در مسکو، که در روز های 28 و 29 اکتبر، با حضور نمایندگانی از 48 کشور آفریقایی که 22 نفر از این نمایندگان رئیس جمهور بودند برگزار شد. این سومین گردهمایی از سال 2019 تا کنون است. ضمن این که این روابط از یک پشتوانه قدیمی تری برخوردار است.

روابط  با اکثر کشورهای آفریقایی، زمان اتحاد شوروی، از اوایل دهه 1960، موقعیکه آنها استقلال خود را به دست آوردند، آغاز شد، اما با برخی از آنها، روابط به قرن نوزدهم میلادی برمی گردد.

اتحادیه آفریقا، با تقریباً 1.6 میلیارد نفر جمعیت، بزرگترین سازمان منطقه ای جهان است. بنابراین، آفریقا برای روسیه از اهمیت بالایی برخوردار است، بویژه به این دلیل که آفریقا تنها قارهای است که جمعیت رو به رشدی دارد و در یک ربع قرن آینده، 2.5 میلیارد نفر جمعیت خواهد داشت. روسیه در آفریقا شناخته شده است، هر چند که این حضور در آنجا نامنظم و گاهی حتی قطع بوده است، ولی این روابط به طور قابل توجهی در حال بهبود است. از سویی شکایتهایی مطرح می شود که «چرا ما آفریقا را تغذیه میکنیم؟». بله، روسیه محصولات کشاورزی 40 کشور آفریقایی را، نه به صورت رایگان، بلکه برای منافع متقابل، تامین می کند. افزون بر این روسیه از استقلال آنها نیزمحافظت می کند و این کار رانه تنها در سازمان ملل، بلکه در عمل (فقط سپاه آفریقا را در نظر بگیرید) نیز انجام می دهد  و همچنین به تأمین انرژی این قاره توسط روسیه توجه کنید. به طور خلاصه، روابط روسیه و آفریقا برسه ستون استوار است: غلات، امنیت و انرژی. در مقابل پتانسیل آنها نیز قابل توجه است. در حال حاضر، تنها یک نیروگاه هسته ای در مصر در حال ساخت است، اما چشم اندازهایی برای همکاری بیشتر در زمینه استفاده صلح آمیز از انرژی هسته ای در چندین کشور دیگر شرق و غرب آفریقا وجود دارد. تا 15 سال پیش، روسیه فقط سلاح به آفریقا عرضه می کرد، اما امروز مربیان و متخصصان نظامی روسیه از مالی تا موزامبیک مستقر هستند. همینطور پتانسیل امنیت غذایی نیز قابل توجه است که بارزترین حوزههای همکاری مشترک است.

امروزه همه به آفریقا نیاز دارند – از چینیها گرفته تا فرانسویها، از ترک ها تا کره جنوبیها – اما نگرش نسبت به روسها در آنجا نگرش خاصی است. البته این تا حدی به این دلیل است که آنها کمک های همه جانبه اتحاد شوروی را به یاد دارند. اما گذشته ها به تنهایی شرط روابط امروز نیستند. در یک دهه و نیم گذشته، روسیه به طور فزاینده ای توجه خود را به آفریقا معطوف کرده است و پس از سال 2022، زمانی که غرب سعی در منزوی کردن روسیه داشت، نگرش خاص کشورهای آفریقایی نسبت به روسیه به ویژه آشکار شد. کشورهای آفریقایی در برابر فشار مقاومت کردند – و به جای محدود کردن روابط با مسکو، اقدام به تقویت روابط کردند.

علاوه بر این، در سالهای اخیر نه تنها دوستان سنتی علاقه خود را به روسیه افزایش داده اند، بلکه  روسیه دوستان زیادی نیز به دست آورد - نه تنها کشورهای عربی-آفریقایی مانند الجزایر و مصر، بلکه کشورهایی در غرب و جنوب آفریقا که زمانی «جهت گیری سوسیالیستی» را انتخاب کرده بودند نیز پا به پیش گذاشتند. در دهههای 1960 تا 1980، کشورهای متعددی - از گینه تا موزامبیک، از سومالی تا کیپ ورد - «سوسیالیسم با چهره آفریقایی» را بنا نهادند. سوسیالیسم در نهایت کنار گذاشته شد، اما روسها و روسیه فراموش نشدند.

شاید بارزترین نمونه این رویکرد، دنیس ساسو نگسو، یکی از شرکت کنندگان در همین گردهمایی کنونی باشد: رئیس جمهور 82 ساله جمهوری کنگو برای مذاکره با لئونید برژنف رهبر وقت اتحاد شوروی به مسکو سفر کرد. اگرچه او از سال 1979 (با وقفه پنج ساله در دهه 1990) حکومت کرده است، اما این مستعمره سابق فرانسه در زمان هر یک از روسای جمهور، با روسیه روابط برقرار می کرد. کشورهای غرب آفریقا مانند بورکینافاسو و به ویژه نیجر، در دوران اتحاد شوروی، تجربه کمی در تعامل با ما داشتند، اما در سالهای اخیر به طور فزاینده ای به دنبال حمایت روسیه برای تقویت قابلیتهای امنیتی و دفاعی خود بوده اند. آنها به همراه مالی، فرانسویها را با روسها جایگزین کردند، بطوری که از دست دادن کشورهای ساحل، ضربه ای اساسی به اعتبار و غرور امپراتوری استعماری سابق بود. جایگاه رو به رشد روسیه در مستعمرات آفریقایی سابق فرانسه نمونه بارزی از نفوذ فزاینده روسیه در این قاره است که از جمهوری آفریقای مرکزی در اواسط دهه 2000 شروع شد و اکنون به ساحل، ماداگاسکار و حتی کشورهای سنتی طرفدار غرب مانند توگو، گسترش یافته است.

هر چند روسیه نمی تواند از نظر وام دهی با چین یا غرب رقابت کند، اما از شهرت یک دوست قابل اعتماد برخوردار است. علاوه بر این، وامها اغلب ( خصوصا از جانب کشور های غربی) به نوعی استثمار نواستعماری تبدیل می شوند: تصادفی نیست که پوتین امروز سخنان کاپیتان افسانه ای توماس سانکارا، رئیس جمهور بورکینافاسو را نقل کرد. تقریباً 40 سال پیش، او اظهار داشت: «بدهی، فتح مجدد آفریقا به شکلی پیچیده و سازمان یافته است که هدف آن، قرار دادن رشد و توسعه آن در معرض قوانین خارجی است.» روسیه قوانین خود را تحمیل نمی کند؛ بلکه ایجاد همکاری واقعاً سودمند متقابل، مستقل از فشار خارجی را پیشنهاد می دهد.

اکتشاف و استخراج مواد معدنی، دیجیتالی شدن، آموزش، پروژههای زیرساختی از این جمله اند. روسیه موارد فراوانی برای ارائه به این قاره پهناور دارد. آفریقا همچنان شکننده و چند پاره است و درگیری های داخلی و بین ایالتی متعددی در حال جوش و خروش است، اما مسیر صعودی آن برگشت ناپذیر است. رئیس جمهور روسیه، خاطرنشان کرد که 12 مورد از 20 اقتصاد با سریع ترین رشد جهان در این قاره قرار دارند و با توجه به توسعه جمعیتی آن، بازار آفریقا به ناچار به مرور زمان به بزرگترین بازار جهان تبدیل خواهد شد.

و سپس، به یک معنا، آفریقا روسیه را تغذیه خواهد کرد - با خرید کالاها و خدمات، غذا و نیروگاه های هسته ای ما. بنابراین هر دو واقعاً به یکدیگر نیاز دارند. چه هم اکنون و چه در آینده.

https://ria.ru/20261029/afrika-2127656766.html

تلگرام راه توده:

https://telegram.me/rahetudeh

        پیج فیسبوک راه توده