راه توده                                                                                                                                                          بازگشت

 

 

مقایسه

گفتمان نسل امروز

با گفتمان نم کشیده

ج. اسلامی

    

خاطره ای برای انتشار:

تقریبا پنجسال پیش ناگهان دختری ایرانی، خوش سیما، خوش سخن،  پرشور و دارای گفتمانی مدرن به ایران مهاجرت بلعکس کرد و در جزیره هرمز سکنی گزید. جذابیت های کار او آنقدر زیاد بود که بنیانگذار همین روش مهاجرت به جنوب شد و بنام پروژه های توریستی، دختران و پسران جدیدی در این راه قدم گذاشتند. گفتمان آنها در رقابت با گفتمان نمور ج‌. اسلامی کاملا برتر بود و حتی برای من که هم قربانی زندگی در غرب بودم و هم هر پدیده اجتماعی را از دریچه توطئه مینگرم کاملا ارزشمند بنظر میرسید. او خانه ای در ساحل هرمز کرایه کرد خانمی محلی ساکن جزیره با همه سنتها و پوشش و فرهنگ و ریشه را استخدام کرد و با الهام از او شروع به ارائه یک نگاه متفاوت به جامعه بسیار سنتی هرمز کرد. از روبنده و شلوار منجوق دوزی شده شروع کرد و آنها را بسمت گفتمان خودش سوق داد. خانه کرایه کرده را تغییر دکوراسیون داد و پیوندی بین فرهنگ هرمز برای حفظ حریم خصوصی با نخلها و دیوارهای بلند برای تشکیل محافل توریستی زنانه ارائه داد. همه مختصات جزیره را بدرون خانه آورد تا بیشتر حس و حال آنجا هرمزی باشد. در فیلمهایش دوربین از ساحل دریا شروع و با نسیم ساحلی با عبور از پرده ای که جلو خانه اش آویزان بود به حیاط و سپس اتاقها حرکت میکرد و در آنجا به زنانی میرسید که هر کدام با پوششی متفاوت مشغول بازی و گفتگو و‌نوشیدن چای و قهوه و لذت و ‌کامجویی بودند و نسیم ساحل درون آن خانه با موسیقی ملایمی در هم آمیخته میشد. یکی از کارهایش تماشای طلوع و غروب با جهانگردانش بود و بسیار هم رمانتیک بنظر میرسید.

اما با رشد او و تعاملاتش در قشم ناگهان مقامات محلی از خواب بیدار شدند و مثل همیشه بجای ارائه گفتمان ارزشمند ایرانی که هزاران سال در همان جنوب زیسته، مقاومت کرده، اشغالگران را بیرون کرده معاش و ماهیگیری کرده و نحوه زیستن خودش را بنا گذاشته و ناملایمات محیط زیستی را تحمل کرده،  مخالفتها و محدودیت ها و فشارها علیه آن خانم شروع شد. ممانعت ها از ساحل گردی، ممنوعیت های شنا کردن و فشارها برای پوشش متناسب با فرهنگ هرمز شروع شد. کسب و کار آن خانم بارها متوقف شد و در نهایت او دادگاهی و محکوم شد. او همه افکارش را در اینستاگرام بروز میداد و درست روز قبل از رای دادگاه فیلمی به عمد از خودش منتشر کرد که برهنه در حال شنا در ساحل هرمز بود که بر شدت رای قاضی افزود.

او هرمز را ترک کرد و امروز از اروپا علیه جمهوری اسلامی تبلیغ میکند و برای سرنگونی ج. اسلامی خبررسانی و دعوت به حضور و راهپیمایی و غیره میکند. او یک جهانگرد بین المللی است و تورهایی بین المللی فقط برای خانمها برگزار میکند و قطعا هرمز انتخاب ناگهانی و شخصی آن خانم نبوده است. شکست پروژه آن خانم مصادف شد با جنگ در سواحل جزیره هرمز. اگر خیلی بدبین باشم میگویم پروژه آن خانم آخرین تلاش مسالمت آمیز غرب بود برای تسخیر جنوب. 

 

اما سخن من چیزی ورای دعواهای متداول سیاسی است. فرهنگ یک کشور حاصل زندگی طولانی مدت مردم در منطقه جغرافیایی مشترک است. اگر زنان جنوب نقاب یا روبنده میزنند یا شلوار یا لباس خاصی میپوشند دستاورد فرهنگی جغرافیایی خاصی است که صدها سال کارکرد داشته، نتیجه داده و راهکار زندگی مردم ما برای انطباق با محیط بوده است و تغییر آن مستلزم خلق اورگانیک و درونزای یک شیوه جدید است که با شیوه تولید نوین، آموزش و آگاهی متناسب بدست خواهد آمد نه اینکه چیزی از خارج از آن محیط جغرافیایی به مردم تزریق شود. این واردات فرهنگی هر چند نوین و فارغ از گیرودارهای سنتی باشد نه تنها راه بجایی نمیبرد بلکه نمایندگان یا حافظان خودجوش سنت ما که در واقع از بین مردم خودمان هستند را به عناد وامی‌دارد.

من از این ادعا هم کمی عدول میکنم و همه تئوریها و بدبینی ها را هم کنار میگذارم و به سرنوشت آن دختر نگاه میکنم. در وهله نخست بازگشت او از پاریس به هرمز نشانه شکست فرهنگ غرب برای او یا حداقل عدم تطابق یا پذیرش آن فرهنگ توسط او بوده است. فرهنگی که روزهای اوجش را مدتهاست پشت سر گذاشته و ناچار به تربیت موجودی غیرانسانی غیرجمعی با وظیفه بردگی پول برای گذران زندگی کرده است که با هیچ نقطه ای در فرهنگ ما مشترک نیست.

در وهله دوم خوب که دقت میکنم از وضعیت فعلی آن خانم متوجه میشوم که جزیره هرمز، فرهنگ آنجا، جغرافیای آنجا و سنتهای آنجا از غذا، رابطه ها، موسیقی، تعاملات و گفتگوها و آیین ها و حتی گیاهان آنجا در اعماق وجود آن خانم تاثیری بسیار بیشتری داشته تا او بروی اهالی هرمز یا توریستهای تهرانی. او‌هنوز از خاله نعیمه میگوید، هنوز حسرت غروب هرمز را میخورد، هنوز برای درختهای نخل و موز حیاطش ترانه میخواند و هنوز دلتنگ قایقی میشود که برای دکور در حیاط خانه اش گذاشته بود. خاله نعیمه، غروب خورشید در آبهای خلیج فارس، آن درختها و قایق و هر چه او فکر‌میکرده برای میزانسن و چیدمان تهیه میکند مختصات فرهنگ و سنتها و آیین های سرزمین ماست که مردم ما نسل به نسل حفظ و منتقل کرده‌اند و افسوس که مجریان در ج اسلامی درک نکرده‌اند که اینها نقاط قوت ما هستند و برای حفظ این فرهنگ و سنت و آیین نیازی به مقابله سخت نیست چون این فرهنگ بطور اورگانیک، خودجوش و درونزا از خودش مراقبت میکند و هر مقوله خارجی را به بیرون پرت میکند درست همانگونه که تجاوز خارجی را دفع کرد.

 

 

        پیج فیسبوک راه توده

 

 

 

                        راه توده شماره 1023  - 27 آبان 1405                                اشتراک گذاری:

بازگشت