ترجمه- آزاده اسفندیاری

روز 8 اکتبر، نشست کشورهای مستقل مشترک‌ المنافع، با شرکت روسای جمهور روسیه، کازاخستان، بلاروس، ازبکستان، ارمنستان، ترکمنستان، آذربایجان (ایران بصورت مهمان) در  ترکمنستان، تشکیل شد. در ادامه این گردهمایی، سمینار پنج جانبه کشورهای حاشیه دریای خزر نیز با شرکت ولادیمیر پوتین، قاسم توکایف، مسعود پزشکیان، بردی محمد اف و الهام علیف، برگزار گردید.

 در اجلاس کشورهای مستقل مشترک‌ المنافع، رهبران چالش‌های کلیدی و زمینه‌ های همکاری را مورد ارزیابی قرار دادند. ولادیمیر پوتین، با برجسته کردن پتانسیل‌های بکر روابط اقتصادی میان این کشورها، توضیح داد که چه مواردی مانع پیشرفت آنها می‌ شود.

هر چند رویداد اصلی این نشست همزمانی آن با سی و پنجمین سالگرد کشورهای مستقل مشترک‌ المنافع بود. اما بحث در درجه اول بر آینده متمرکز بود، نه بر رویدادهای گذشته. پوتین، به ویژه، خاطرنشان کرد که از پتانسیل همکاری اقتصادی به نحو لازم بهره گیری نشده است، با این حال گردش مالی تجاری روسیه با کشورهای مستقل مشترک المنافع در سال 2025 از 110 میلیارد دلار فراتر رفته و در نیمه اول سال 2026، 12 درصد افزایش یافته است.

پوتین تأکید کرد: «آیا حرکت با شتاب بیشتر امکان پذیر است؟ آری، برای دستیابی به این هدف چه باید کرد؟ وی افزود که ما باید موانع را برطرف کنیم.»

کشورهای ما در حال حاضر یک سیستم تعاملی نسبتاً مؤثر ایجاد کرده‌ اند. بیش از 90 در صد معاملات تجاری با ارزهای ملی انجام می‌ شود. پروژه‌ های صنعتی و زیرساختی در حال اجرا و کریدورهای شمال-جنوب و شرق-غرب در حال نوسازی هستند. جایگزینی واردات ادامه دارد و تولید ماشین آلات، تجهیزات، داروها و محصولات کشاورزی در حال افزایش است.

روابط بشردوستانه نیز در حال تقویت است. پوتین به ویژه بر اهمیت زبان روسی، تاریخ مشترک و حفظ خاطره جنگ بزرگ میهنی (جنگ دوم جهانی) تأکید کرد.

قاسم جومارت توکایف، رئیس جمهور قزاقستان، به نوبه خود یاد آوری کرد که تقریباً 300 میلیون نفر در سراسر جهان به درجات مختلف به زبان روسی صحبت می‌ کنند. اما حفظ نگرش محترمانه نسبت به تنوع زبانی و فرهنگی کشورهای مستقل مشترک المنافع بسیار مهم است.

در بیانیه مشترکی، شرکت‌ کنندگان در اجلاس از تحریف تاریخ و گسترش اطلاعات نادرست و همچنین از تجلیل نازیسم، فاشیسم و سایر ایدئولوژی‌ های مخرب ابراز نگرانی کردند.

الکساندر لوکاشنکو، رئیس جمهور بلاروس، از سران در این گردهمایی خواست تا از حرف به اقدامات عملی روی آورند. او گفت: «جای خوشبختی است که ما گرد هم آمدیم، مذاکرات سودمندی انجام شد، با نگاه و چشم در چشم بیانیه صادر کردیم. چنین ساز و کارهایی برای مردم ما اهمیت زیادی دارد. اما بیایید گام‌ های بیشتری نیز برای همکاری نزدیک‌ تر برداریم.»

او همچنین از کسانی که، قطع روابط را ترجیح می‌ دهند، نام برد. لوکاشنکو تصمیم مولداوی برای ترک گردهمایی کشورهای مستقل مشترک المنافع را کوته‌ بینانه خواند و به مقامات این جمهوری توصیه کرد که شهروندان خود را از فرصت ارتباط سازنده با شرکای قابل اعتماد خود محروم نکنند.
علاوه بر این، او ابراز امیدواری کرد که ارمنستان در سال 2029، پس از آذربایجان که برای اولین بار در سال 2028 این نقش را بر عهده خواهد گرفت، ریاست این گردهمایی را بر عهده بگیرد.
سران هر دو کشور این موضوع را با جزئیات بیشتری مورد بحث قرار دادند. نیکول پاشینیان، نخست وزیر ارمنستان، تأکید کرد که جهت حل مناقشه با همسایگان پس از مدتها به یک تعامل رسیده ایم. او از پوتین به خاطر حمایتش در دستیابی به آتش بس در نوامبر 2020 تشکر کرد.
پاشینیان خاطرنشان کرد که در دو سال گذشته هیچ برخورد حادی بین ارمنستان و آذربایجان رخ نداده است. او همچنین از آغاز تجارت دوجانبه، افتتاح راه‌ آهن آذربایجان به روی محموله‌ های ارمنستان و تعیین حدود و علامت‌ گذاری 12 کیلومتر از مرز دولتی خبر داد.

در ادامه گردهمایی، رئیس جمهور الهام علی‌اف، بر پتانسیل حمل و نقل آذربایجان تمرکز کرد. در شش ماه اول امسال، ترانزیت کالا 10 درصد افزایش یافت و به تقریباً هشت میلیون تن بار رسید. در میان مدت، باکو قصد دارد حمل و نقل کالا را در امتداد کریدورهای بین‌المللی شرق-غرب و شمال-جنوب به 15 میلیون تن در هر جهت افزایش دهد.

مسیرهای جدید

گسترش ارتباطات حمل و نقل یکی از اولویت‌ های ازبکستان، در دوره ریاست جمهوری آینده خود با کشورهای مستقل مشترک المنافع در سال 2027 است. شوکت میرضیایف، رئیس جمهور پیشنهاد ساده‌ سازی رویه‌ های حمل و نقل و ایجاد مسیرهای سر راست، ایمن و مقرون به صرفه را داد.
آسیای مرکزی یک قطب حمل و نقل اصلی بین شرق و غرب، شمال و جنوب است. شبکه منطقه‌ ای باید در شبکه کلی کشورهای مستقل مشترک‌ المنافع و فراتر از آن ادغام شود.

میرضیایف، همچنین پیشنهاد تعمیق همکاری‌ های صنعتی و همکاری نزدیک‌ تر در زمینه‌ های فناوری‌ های دیجیتال، هوش مصنوعی و رباتیک را مطرح کرد. او بر لزوم توسعه ظرفیت های ملی و آغاز پروژه‌ های مشترک در بخش‌ هایی که برای رقابت‌ پذیری اقتصاد ملی حیاتی هستند، تأکید کرد.

 امامعلی رحمان، رئیس جمهور تاجیکستان، در بیانات خود، تاریخچه 35 ساله کشورهای مستقل مشترک‌ المنافع را خلاصه کرد. او تأکید کرد که اتحادیه کشورهای ما اهمیت خود را به عنوان بستری برای گفتگوی سیاسی، توسعه روابط اقتصادی و بشردوستانه و پاسخ مشترک به تهدیدات امنیتی ثابت کرده است. این سازمان در حال تطبیق با شرایط در حال تغییر و گسترش بیشتر همکاری‌ ها با توجه به واقعیت‌ های جدید است.

ایران گفتگو و مذاکره با کشورهای مستقل مشترک المنافع را گسترش می‌ دهد.

مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، نیز در این گردهمایی شرکت کرد. وی روز قبل، با ولادیمیر پوتین، دیدار داشت. رئیس جمهور روسیه بر توسعه و ارتقای روابط دوجانبه تأکید کرد: تجارت متقابل تا سال 2025، 21 درصد افزایش یافته و این روند ادامه خواهد داشت.

پوتین ضمن ستایش از مردم ایران، آمادگی مسکو را برای حمایت از یک راه حل مسالمت آمیز برای درگیری در خاورمیانه مجدداً تاکید و خاطرنشان ساخت که تهران تلاش‌های مشابهی را انجام می‌ دهد. پزشکیان سپس اشاره کرد که ایران و روسیه در حال گسترش همکاری‌ های خود در زمینه‌ های تجارت، اقتصاد و امور بشردوستانه هستند.

در این اجلاس، رئیس جمهور ایران همچنین اظهار داشت که با وجود حملات نظامی آمریکا به کشور ما، تهران به گفتگوی خود با واشنگتن ادامه خواهد داد و مذاکرات را قطع نخواهد کرد. طرفین قبلاً پیشنهاداتی را رد و بدل کرده بودند. پس از تعیین مواضع خود، آنها قصد دارند با کمک میانجیگران، نتایج را بررسی کنند.

پس از نشست شورای سران کشورهای مستقل مشترک المنافع در آوازا، در ساحل شرقی دریای خزر، 15 سند امضا شد. علاوه بر اقتصاد و سیاست، آنها به یکی از مهمترین مشکلات مشترک منطقه - وضعیت دریای خزر - پرداختند.

دریای خزر به سرعت در حال کوچک شدن است که نه تنها بر محیط زیست، بلکه بر اقتصاد، حمل و نقل و تمام جنبه‌ های زندگی در مناطق ساحلی نیز تأثیر می‌ گذارد. در نشست زیست محیطی که بلافاصله پس از گردهمایی کشورهای مستقل مشترک المنافع برگزار شد، علی اف، هشدار داد که دریای خزر بیش از 20 هزار کیلومتر مربع کوچک شده است و عقب نشینی آب حدود 30 هزار هکتار زمین در بخش آذربایجانی دریا ایجاد کرده است که این امر خطر عواقب فاجعه‌ باری را به همراه دارد. علی‌اف، تأکید کرد که حفظ اکوسیستم منحصر به فرد، هدف مشترک پنج کشور ساحلی دریای خزر است و اهمیت کنوانسیون وضعیت حقوقی این دریا در سال 2018 را یادآور شد. روسیه در حال حاضر در حال آماده‌ سازی برنامه‌ ای برای مطالعه تغییرات سطح آب دریای خزر است تا تأثیرات منفی آن را تا سال 2030 به حداقل برساند. مسکو همچنین قصد دارد با استفاده از هوش مصنوعی، یک دوقلوی دیجیتال از مخزن ایجاد کند. این مدل برای پیش‌ بینی سطح آب و تنظیم مسیرهای کشتیرانی و در نتیجه بهبود ایمنی دریایی در نظر گرفته شده است. پوتین از سایر شرکای مشترک المنافع دعوت کرد تا به این ابتکار عمل بپیوندند. حفظ دریای خزر برای همه کشورهای منطقه از اهمیت حیاتی برخوردار است.

https://ria.ru/20261009/sng-2123490122.html

تلگرام راه توده:

https://telegram.me/rahetudeh

        پیج فیسبوک راه توده