اولین آزمون
«پیمان مکه»
در جنگ
یمن و عربستان
پلاتفرم گهواره
ترجمه-عسکر داوودی
 

مقدمه مترجم:
در شرایطی که انصار الئه یمن در صنعا، طی بیانیه شنبه 28 شهریور اعلام کرد که «دو عملیات نظامی بزرگ با استفاده از تعداد زیادی موشک بالستیک و کروز و پهپادها علیه سایت های «حساس» در پایتخت عربستان، ریاض و همچنین شهر ینبو در دریای سرخ انجام داده است.» و این عملیات «در پاسخ به کمپین هوایی جاری عربستان علیه یمن و اتهامات دروغین عربستان مبنی بر اینکه یمن شهر مکه را مورد هدف قرار داده، انجام شده است.» و در شرایطی که آتش سوزی ها و تخریب شدید منجر به تعطیلی فرودگاه بین المللی ملک خالد در ریاض و مخزن سوخت پالایشگاه نفت آرامکو شده است و وزارت امور خارجه یمن در بیانیه ای روز شنبه عربستان را به تشویق درگیری «داعش» علیه انصارالئه متهم کرده است و روز چهارشنبه، یک جنگنده F-15 متعلق به عربستان را سرنگون کرده است و در شرایطی که انصار الئه بخش بزرگی از سواحل غربی یمن و چندین جزیره دریای سرخ و تنگه «باب المندب» را که قبلا تحت اشغال امارات بود، تصرف کرده است.بحث «پیمان مکه» و احتمال دفاع نظامی پاکستان از عربستان که مندرجِ این پیمان است در رسانه ها مطرح می شود، پلاتفرم «گهواره» تحلیلی در این رابطه منتشر کرده است که ترجمه آن را در زیر می خوانید:

    

حملات موشکی انصار الئه یمن به عربستان محدودیت های پیمان دفاعی سه جانبه جدید را آشکار کرده و اسلام آباد را وادار کرده تا تعهدات خود نسبت به ریاض را در برابر خطرات جنگ با صنعا و رویارویی با ایران متعادل کند.
سیگنال های متناقض از اسلام آباد این سؤال را مطرح کرده اند که آیا پاکستان به اصرار عربستان سعودی توافق دفاع مشترک مکه را به کار خواهد گرفت و وارد جبهه رویارویی عربستان با انصارالله خواهد شد یا خیر.
این پیمان فقط یک ماه پس از امضا، اولین آزمون جدی خود را پشت سرمی گذارد. با رسیدن درگیری ها به مرز عربستان و حمله موشک ها و پهپادهای انصارالئه به این کشور، رهبری نظامی پاکستان به دیپلماسی با ایران روی آورده است. در همین حال، ترکیه از این ائتلاف دفاع کرده اما از اعلام هرگونه تعهد نظامی ملموس خودداری کرده است.
منتقدان می گویند این توافق تاکنون در برابر حملات تلافی جویانه انصار الئه به عربستان بی اثر بوده است. با این حال، نبود پاسخ مشترک پرسش هائی را درباره آنچه این توافق در صورت ضربه نظامی به یک کشور دو عضو دیگر را متعهد به دفاع از هم پیمان می کند را تشدید می کند.
مواضع پاکستان پس از آنکه عربستان سعودی ادعا کرد یک پهپاد یمنی را که به سمت مکه می رفت رهگیری کرده است، تندتر شد. وزیر دفاع پاکستان خواجه آصف 26 شهریور در گفت وگو با جئو نیوز پاکستان گفت که «هیچ ابهامی» در مورد تعهدات اسلام آباد وجود ندارد. توافق مکه شامل حال ما می شود و ما وظیفه خود را انجام خواهیم داد»، او گفت و جزئیات هرگونه پاسخ دفاعی را محرمانه نگه داشت.
وزیر دفاع پاکستان همچنین گفت زمان اجرای توافق فرا رسیده و وظیفه پاکستان برای دفاع از اماکن مقدس اسلام حتی مستقل از این پیمان است. او افزود: «اگر مکه مورد حمله قرار گیرد، نیازی به توافق برای حفاظت از آن نیست.» اظهارات او نشان دهنده تغییری نسبت به موضع وزارت امور خارجه در هفته ماقبل بود.
وزارت امور خارجه پاکستان در 19 شهریور، اعلام کرده بود که هیچ پاسخ نظامی در دست بررسی نیست و سجاد حیدر خان سخنگوی پیمان مکه متذکر شد که: «در حال حاضر چنین موضوعی در حال بحث نیست.» «وقتی زمانش برسد، طبق توافق عمل خواهیم کرد.»
شرازی، معاون اجرایی شبکه «تلویزیونی بول نیوز» پاکستان به «گهواره» گفت:
«نشانه ها حاکی از آن است که پاکستان به حمله انصار الئه به منافع نفتی عربستان پاسخ نمی دهد. مقامات نظامی پاکستان و وزارت امور خارجه به شدت هر نوع طرحی از این دست را رد می کنند. اسلام آباد احتمالا تنها تدابیر حفاظتی برای عربستان سعودی فراهم خواهد کرد، مانند اشتراک گذاری اطلاعات، زیرساخت های نظامی، نظارت بر مرز و حفاظت از مناطق کلیدی.»
این موقعیت بازتابی از دشواری است که فیلد مارشال «عاصم منیر» رئیس ستاد نیروهای دفاعی پاکستان با آن روبروست. پاکستان روابط نظامی و مالی دیرینه ای با ریاض دارد، اما نمی تواند خصومت آشکار با ایران همسایه و یا درگیری مستقیم دیگری را در یمن را تحمل کند. اسلام آباد می کوشد تا طی مانورهائی از دخالت در درگیری میان عربستان با انصار الئه و ایران سر باز زند.
در شرایطی که حملات انصار الئه به تأسیسات انرژی عربستان توسط شدت گرفته است. مارشال «عاصم منیر» سیاست مذاکرات با ایران و عربستان سعودی را پیشه کرده و خواستار خویشتن داری طرفین درگیری شده است، در جریان سفر ماه اوت به تهران، «عاصم منیر» با رئیس جمهور ایران، مسعود پزشکیان، و وزیر امور خارجه عباس عراقچی دیدار کرد بود تا از گسترش بیشتر درگیری جلوگیری شود.
اسلام آباد همچنین تهران را تحت فشار قرار داده تا از نفوذ خود نزد انصارالله استفاده کند و در عین حال به مقامات ایرانی یادآوری کرده که پاکستان تعهدات رسمی دفاعی به ریاض دارد. این امر به پاکستان اجازه می دهد تا بخش هائی از مندرجات «پیمان مکه» را به عنوان یک مأموریت دفاعی متقابل بین عربستان و پاکستان تفسیر کند.
شرازی، معاون اجرایی شبکه تلویزیونی بول نیوز می گوید: «پاکستان تلاش می کند تعادلی میان ایران و عربستان برقرار کند تا با همسایه اش، ایران، دشمنی نداشته باشد، به ویژه اکنون که ایران هماهنگی تجاری خود با هند را به عنوان هشداری برای اسلام آباد گرم تر می کند. بیشترین چیزی که پاکستان واقع بینانه می تواند به ریاض ارائه دهد، کمک به تأمین امکانات استراتژیک است. اسلام آباد تحت فشار است تا به تعهدات دفاعی خود پایبند باشد، اما همچنان از کانال های خود با تهران برای جلوگیری از اقدامات انصار الئه استفاده خواهد کرد. دخالت احتمالا مستقیم پاکستان در درگیری بین عربستان و انصار الئه، موضوع میانجی گری صلح بین آمریکا و ایران را مختل کرده. و در عین حال جبهه جدیدی در جناح غربی پاکستان خواهد گشود.»
تفاوت بین هشدار قبلی وزارت امور خارجه پاکستان و اعلامیه وزیر دفاع پاکستان نشان می دهد که اجرای توافق «به طور خودکار» برای پاکستان در اولویت نیست. هنوز خیلی چیزها بستگی دارد به اینکه حمله به عربستان چگونه آغاز شده، آیا به عنوان تلافی تلقی می شود یا نه، و دو طرف (یمن و عربستان) از دفاع جمعی چه تعریفی دارند.
فرمانده اسکادران (بازنشسته) نعمان وزیر، سناتور سابق حزب پاکستان تحریک انصاف عمران خان، به گزارشگر ما گفت:
«به نظر می رسد در توافق شکاف های زیادی وجود دارد که ممکن است دخالت نظامی پاکستان را معاف کند اگر یکی از سه امضاء کننده توافق دفاعی با حمله تلافی جویانه مواجه شود. سؤال اصلی این است که آیا توافق نیازمند اقدام علیه دشمنی است که حمله اش پس از حمله یکی از اعضای خود پیمان رخ داده است یا خیر. متن عمومی پیمان پاسخ روشنی ارائه نمی دهد و امضاکنندگان پیمان، قوانین عملیاتی چنین پرونده ای را فاش نکرده اند. این پیمان تنها در صورتی اقدام جمعی را پیش بینی می کند که هر یک از امضاکنندگان [بدون تحریک] مورد حمله قرارگرفته باشد.» (اشاره به تحریک و بمباران فرودگاه صنعا توسط عربستان همزمان با فرود هواپیمای مسافربری یمن از ایران که عربستان مدعی شد، دارای بار تسلیحاتی برای انصار الئه بوده است.م) در ادامه درگیری ها متقابل انصارالئه پس از تصرف بخش هائی از منطقه باب المندب به عنوان دفاع در مقابل ادامه حملات عربستان و امارات متحده سه شنبه 17 شهریور حمله پهپادی و موشکی خود را به اهدافی در «ابها، جیزان، خمیس مشایت و نجران» عربستان آغاز کرد. بیانیه مشترک عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان جزئیاتی درباره تعهدات پذیرفته شده توسط هر کشور ارائه نکرد و پاسخ نظامی خودکار را تعیین نکرده است. وزیر دفاع پاکستان می گوید شرایط دفاعی پیمان ظاهرا بر اساس ماده ۵ مدل سازی شده است، اما اقدامات همچنان از طریق نهادهای نظارتی هماهنگ خواهد شد و نه یک محرک فوری. این توافق همچنین مکانیزم اعلام شده ای برای اشتراک هسته ای ندارد و پاکستان را هیچ تعهد رسمی برای گسترش بازدارندگی خود به ترکیه یا عربستان سعودی باقی نمی گذارد.
نباید فراموش کرد که اختیار عملیاتی تنها بخشی از معادله است. هر تصمیم از طرف پاکستان برای حمله به انصار الئه یمن هزینه داخلی سنگینی خواهد داشت. پارلمان پاکستان در سال ۲۰۱۵ از پیوستن به جنگ تحت رهبری عربستان خودداری کرد و رهبری سیاسی و نظامی کشور همچنان نسبت به وارد کردن یک درگیری منطقه ای به کشوری که پیش تر تحت فشار بحران اقتصادی، شبه نظامی و شکاف های فرقه ای است، محتاط است. جنگ علیه یک متحد ایرانی همچنین می تواند ناآرامی هایی را در «استانهای تجزیه طلب بلوچستان پاکستان و ایران» و «مرز غربی پرتنش پاکستان» شعله ور کند. بنابراین واکنش احتمالی پاکستان لایه لایه خواهد بود و نه ناگهانی. اسلام آباد می تواند فشار دیپلماتیک بر تهران را افزایش دهد، دفاع هوایی و موشکی عربستان را تقویت کند، همکاری های اطلاعاتی را گسترش دهد و از تلاش ها برای حفاظت از «باب المندب» حمایت کند بدون اینکه نیروهای خود را در داخل یمن مستقر کند. ارزیابی های منطقه ای نیز احتمال وقوع عملیات مستقیم پاکستان علیه انصار الئه در صنعا را بعید می دانند مگر اینکه رویارویی بالا بگیرد. اسلام آباد می تواند دفاع هوایی عربستان را تقویت کند، اطلاعات را به اشتراک بگذارد و زیرساخت های حیاتی را محافظت کند و در عین حال از بمباران یمن خودداری کند. فعلا این خط باریک به پاکستان اجازه می دهد تا وفاداری خود را به ریاض اعلام کرده، ارتباط نزدیک خود با تهران را حفظ کند و از تبدیل پیمان مکه به تئوری جنگ جلوگیری کند.
https://thecradle.co/articles/pakistans-mecca-pact-meets-its-first-yemeni-test
تلگرام راه توده:
https://telegram.me/rahetudeh

 

        پیج فیسبوک راه توده